4 września 2026 r. minie rok od otwarcia Metroteki – pierwszej w Polsce biblioteki działającej na stacji metra.
Nowoczesna filia Biblioteki Publicznej w Dzielnicy Targówek m.st. Warszawy w podziemiach stacji Kondratowicza w ciągu pierwszego roku stała się nie tylko miejscem spotkań z książką, ale też jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów dzielnicy i wyjątkową wizytówką nowoczesnej Warszawy. Mówiły o niej media na czterech kontynentach, trafiła do przewodników turystycznych i zdobyła szereg nagród – a przede wszystkim przekonała tysiące warszawiaków, że książka może być naturalnym elementem codziennej drogi do pracy i szkoły.
Rok w liczbach
Zainteresowanie Metroteką od początku było ogromne. Już w dniu otwarcia czytelnicy wypożyczyli blisko 400 książek. W pierwszym miesiącu placówkę odwiedziło niemal 5 tysięcy osób, liczba wypożyczeń przekroczyła 3 500, a do biblioteki zapisało się 748 nowych czytelników. Po pierwszym roku działalności wyniki są jeszcze bardziej imponujące:
- blisko 38 000 wypożyczeń — średnio 120-150 książek dziennie
- ponad 2 200 nowych (zapisów) czytelników
od dzieci po seniorów; dla wielu to pierwsza wizyta w bibliotece od lat - blisko 7 000 czytelników korzystających z Metroteki
- ponad 25 000 odwiedzających
turyści, uczniowie, studenci, wycieczkowicze, bibliotekarze z całej Polski
i z zagranicy, miłośnicy architektury, fotografowie - 2 500 publikacji w mediach
- 150 m² — tyle wystarczyło, by stworzyć miejsce znane na całym świecie.
Grażyna Strzelczak-Batkowska, Dyrektorka Biblioteki Publicznej w Dzielnicy Targówek m.st. Warszawy:
Wraz z Metroteką popularyzujemy trend: książka zamiast smartfona. Skala zainteresowania i tempo, w jakim Metroteka zdobyła popularność, zdecydowanie przerosły nasze oczekiwania —
Fenomen, o którym mówił świat
Otwarcie biblioteki w metrze odbiło się echem daleko poza granicami Polski. Informacje o Metrotece dotarły do odbiorców w wielu krajach Europy oraz w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Indiach, Korei Południowej, Pakistanie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Nowej Zelandii. Placówka stała się także zjawiskiem viralowym w mediach społecznościowych, gdzie pojedyncze materiały docierały do tysięcy odbiorców w ciągu kilku dni. Metroteka trafiła do polskich i zagranicznych przewodników turystycznych, a Warszawa dołączyła do grona światowych metropolii rozwijających ideę bibliotek w przestrzeni metra.
Jesteśmy wdzięczni mediom – dzięki nim wspólnie promowaliśmy kulturę czytelnictwa, a przełożyło się to na konkretne wzrosty statystyk wypożyczeń — Grażyna Strzelczak-Batkowska.
Design, jakiego w Polsce jeszcze nie było
Projekt przygotowany przez pracownię GK-Atelier Grzegorza Kłody to pierwsza w Polsce realizacja w całości utrzymana w stylistyce mebli parametrycznych. Falująca, futurystyczna zabudowa sprawia, że wnętrze przypomina statek kosmiczny ukryty w podziemiach miasta. Efekt wizualny idzie tu w parze z funkcjonalnością – każdy element przestrzeni ma swoje zadanie.
Zielone serce podziemnej biblioteki
Jedną z charakterystycznych atrakcji Metroteki jest hydroponiczna instalacja edukacyjna – bezglebowa uprawa roślin. Bazylia i inne pachnące zioła oraz delikatny szum wody tworzą w podziemnej przestrzeni metra atmosferę spokoju i harmonii. To jednak nie tylko efekt wizualny. Prowadzone są tu warsztaty ekologiczne dla dzieci, młodzieży i dorosłych, a biblioteka konsekwentnie promuje ekopublikacje – literaturę poświęconą klimatowi, przyrodzie i zrównoważonemu stylowi życia. Hydroponika, uznawana dziś za jeden z kluczowych kierunków rozwoju rolnictwa miejskiego i zrównoważonych systemów żywnościowych, pozwala użytkownikom Metroteki w praktyce zetknąć się z rozwiązaniami, które w najbliższych latach mogą odgrywać coraz większą rolę w funkcjonowaniu miast.
Biblioteka, która działa w rytmie miasta
Metroteka od początku miała odpowiadać na potrzeby współczesnych czytelników – mobilnych, zabieganych, przyzwyczajonych do intuicyjnych technologii. Do ich dyspozycji jest system RFID usprawniający obsługę zbiorów, stanowisko self-check umożliwiające samodzielne wypożyczanie i zwrot książek oraz duży interaktywny monitor multimedialny, służący zarówno do przeglądania katalogu, jak i do organizacji wydarzeń kulturalno-edukacyjnych. Ofertę uzupełnia całodobowy, naziemny książkomat przy Urzędzie Dzielnicy Targówek. Dzięki temu Metroteka jest dostępna o każdej porze, każdego dnia – także wtedy, gdy tradycyjne placówki są już zamknięte.
Przestrzeń, w której chce się być
Po roku działalności widać wyraźnie, że Metroteka jest czymś więcej niż wypożyczalnią. To przestrzeń, w której ludzie po prostu chcą przebywać. Dzieci przychodzą tu odrabiać lekcje, młodzież czyta i spotyka się po szkole, dorośli pracują na laptopach, korzystając z ciszy i nowoczesnych miejsc do siedzenia. Jedni wpadają na kwadrans między jednym a drugim pociągiem, inni zostają na całe popołudnie. Metroteka łączy funkcje biblioteki, czytelni, miejsca pracy i przestrzeni relaksu – i właśnie ta wielofunkcyjność sprawia, że wraca się tu regularnie. I co istotne – przestrzeń jest w pełni dostępna dla osób z niepełnosprawnościami.
Biblioteka nieprzerwanie przyciąga także gości z zewnątrz. Odbywają się tu wizyty studyjne delegacji zagranicznych – bibliotekarzy, samorządowców i projektantów, którzy chcą zobaczyć polskie rozwiązanie na własne oczy. Metroteka jest stałym punktem na trasie fotografów realizujących sesje zdjęciowe oraz twórców internetowych: freelancerów, youtuberów i autorów materiałów o architekturze i designie. Ważną rolę odgrywają również wolontariusze, którzy angażują się w działania promujące czytelnictwo i współtworzą program biblioteki.
Nie tylko książki
Metroteka to tętniące życiem centrum wydarzeń: spotkania autorskie, koncerty, warsztaty oraz działania edukacyjne i kulturalne. W pierwszym roku gościli tu m.in. Krzysztof Zanussi, Katarzyna Puzyńska, Wojciech Waglewski i Mateusz Pospieszalski, Paweł Sołtys, Mark Brzeziński, Eliza Piotrowska, Ewa Kassala, Łukasz Modelski, Wanda Czarnota, Olga Leonowicz, Agnieszka Kazała i Anna M. Brengos, a także młode pisarki: Maja Kołodziejczyk, Agnieszka Kulbat i Adrianna Szymańska-Zacheja. I to właśnie w Metrotece odbyła się inauguracja Ogólnopolskiej Nocy Bibliotek, transmitowana w internecie.
Doceniona w Polsce i za granicą
Pierwszy rok działalności przyniósł Metrotece nagrody, nominacje i wyróżnienia:
- Nagroda Nadzwyczajna Magna Laurea
- Certyfikat Innowacji w konkursie „Samorządowy Diament Innowacji”
- Certyfikat „Miejsce Przyjazne Seniorom”
- Finałowa piątka Property Design Awards 2026
- Nominacja na Miejsce Roku w plebiscycie Warszawiaki 2025
oraz w plebiscycie Stołki „Gazety Wyborczej” - Finał ogólnopolskiego konkursu „Modernizacja Roku & Budowa XXI w.”
Grażyna Strzelczak-Batkowska, Dyrektorka:
Metroteka to dowód na to, że biblioteka może być jednocześnie nowoczesna, dostępna i atrakcyjna wizualnie. Jesteśmy niezwykle dumni, że dołączyliśmy do grona światowych metropolii, które z powodzeniem rozwijają ideę bibliotek w przestrzeni metra. Metroteka inspiruje, zmienia nawyki czytelnicze i pokazuje, że książka może być naturalnym elementem codzienności mieszkańców. To prawdziwa redefinicja roli współczesnej biblioteki.
